Wat is zelfinzicht en waarom is het zo belangrijk?

Je maakt iedere dag keuzes.

Sommige bewust.

Veel waarschijnlijk zonder dat je er lang bij stilstaat.

Je zegt ja of nee. Je reageert op iemand. Je stelt iets uit. Je blijft ergens juist extra lang aan werken. Je zoekt contact of trekt je terug. Je houdt vol, haakt af, past je aan of kiest je eigen weg.

Meestal voelt dat heel vanzelfsprekend.

Totdat je jezelf ineens afvraagt:

Waarom doe ik dit eigenlijk steeds zo?

Waarom raakt deze situatie mij zo?

Waarom geeft het ene mij energie en het andere totaal niet?

Waarom zeg ik opnieuw ja terwijl ik eigenlijk nee wilde zeggen?

Waarom lukt het me op mijn werk prima om grenzen te stellen, maar privé veel minder?

En waarom weet ik soms heel goed wat beter voor me zou zijn, maar doe ik toch iets anders?

Daar begint zelfinzicht.

Niet bij het vinden van het perfecte antwoord.

Maar bij nieuwsgierig worden naar jezelf.

Wat is zelfinzicht?

Zelfinzicht betekent dat je steeds beter leert begrijpen wat er in jou gebeurt, waarom dat gebeurt en welke invloed dat heeft op wat je doet.

Het gaat dus verder dan weten dat je bijvoorbeeld sociaal, perfectionistisch, rustig, ambitieus of gevoelig bent.

Zelfinzicht gaat ook over:

• hoe je denkt;
• wat je voelt;
• hoe je reageert;
• welke patronen je herhaalt;
• wat je nodig hebt;
• waar je grenzen liggen;
• wat je energie geeft en kost;
• wat je motiveert;
• hoe je jezelf ziet;
• hoe je je verhoudt tot anderen;
• en wat jouw keuzes beïnvloedt.

Binnen Ontwikkel Zelfinzicht kijken we daarom niet naar één eigenschap of één losse score.

We kijken naar het geheel.

Wanneer krijg jij een sprankeling in je ogen?

Methode - Ontwikkel Zelfinzicht is gebaseerd op vergaarde kennis uit meer dan 14 meter aan boekenkasten, studie, lezingen, podcasts, presentaties, goede gesprekken en veel levenservaring. Daarbij gaan we graag uit van Synthese - de samenhang tussen bijvoorbeeld zaken als persoonlijke ontwikkeling, groei en geluk. Deze samenhang doorlopen we als een proces, noem het zelfoptimalisatie.

‘Je gaat het pas zien, als je het door(leefd) hebt’*

*uitspraak groot filosoof; Hendrik Johannes (Johan) Cruijff

In Jouw Kompas wordt zelfinzicht opgebouwd vanuit verschillende kanten van jezelf: Ik en mijn gedrag, Ik en mijn gevoel, Ik en de ander en Ik in de spiegel.

Daarbinnen worden thema's als zelfkennis, zelfreflectie, emoties, empathie, zelfvertrouwen, motivatie, focus en veerkracht met elkaar verbonden.

Want je bent niet alleen hoe je denkt.

Niet alleen hoe je voelt.

En ook niet alleen hoe je handelt.

Juist de samenhang vertelt veel.

Zelfkennis en zelfinzicht: is dat hetzelfde?

Ze liggen dicht bij elkaar.

Zelfkennis gaat vooral over wat je over jezelf weet.

Je kent bijvoorbeeld:

• je kwaliteiten;
• je valkuilen;
• je voorkeuren;
• je grenzen;
• je motivatie;
• je sterke en zwakkere kanten.

In onze methode wordt zelfkennis niet voor niets omschreven als een fundament voor persoonlijke groei: jezelf kennen - helpt begrijpen wat je motiveert, waar je grenzen liggen en hoe je daar bewust mee om kunt gaan.

Zelfinzicht gaat een stap verder.

Je ziet niet alleen wat bij jou speelt, maar begint ook verbanden te herkennen.

Bijvoorbeeld:

Ik merk dat ik veel verantwoordelijkheid neem.

Dat is kennis.

Maar:

Ik merk dat ik vooral extra verantwoordelijkheid neem wanneer ik bang ben om anderen teleur te stellen - en dat dit ervoor zorgt dat ik mijn eigen grenzen regelmatig voorbijga.

Dat is inzicht.

Of:

Ik weet dat ik onzeker word bij kritiek.

versus:

Ik herken dat kritiek bij mij snel de gedachte oproept dat ik iets niet goed genoeg doe. Daardoor ga ik harder werken in plaats van eerst te onderzoeken wat er werkelijk wordt gezegd.

Dat tweede geeft je veel meer informatie.

En dus ook meer mogelijkheden om iets anders te doen.

Zelfinzicht creëert ruimte

Misschien is dat wel de belangrijkste waarde van zelfinzicht:

het creëert ruimte tussen wat er gebeurt en hoe jij daarop reageert.

In onze methode met uitgebreide rapportage komt dit ook sterk terug bij zelfbewustzijn: wanneer je gedachten en emoties eerder herkent, ontstaat er meer ruimte om bewust te reageren, in plaats van automatisch mee te gaan in een eerste impuls.

Stel:

Iemand maakt een kritische opmerking.

Je eerste reactie is irritatie.

Zonder veel zelfinzicht kan het ongeveer zo gaan:

kritiek → irritatie → verdedigen.

Met meer zelfinzicht kan er iets tussen komen:

kritiek → irritatie → hé, wat gebeurt hier bij mij? → nadenken → kiezen.

Misschien verdedig je jezelf alsnog.

Dat kan zelfs de juiste reactie zijn.

Maar het verschil is:

je reageert minder automatisch.

Je hebt iets te kiezen.

En precies daar begint regie.

Waarom is zelfinzicht zo belangrijk?

Omdat we onszelf de hele dag meenemen.

In onze relaties.

In gesprekken.

In moeilijke keuzes.

In nieuwe kansen.

Naar ons werk.

In conflicten.

In succes.

En ook in tegenslag.

Als je jezelf onvoldoende begrijpt, kunnen oude patronen ongemerkt veel keuzes voor je maken.

Je kiest bijvoorbeeld voor zekerheid, terwijl je eigenlijk naar vrijheid verlangt.

Je blijft doorgaan, omdat je gewend bent sterk te zijn.

Je past je aan omdat harmonie belangrijk voor je is.

Je stelt iets uit omdat je bang bent dat het niet goed genoeg wordt.

Je blijft in een situatie omdat veranderen onzeker voelt.

Van buitenaf kunnen dat allemaal rationele keuzes lijken.

Maar de echte vraag is:

Weet je vanuit welke plek je kiest?

Dat is waarom zelfinzicht zoveel invloed kan hebben op persoonlijke ontwikkeling.

Je automatische piloot is niet per definitie verkeerd

We hebben allemaal automatische patronen.

Gelukkig maar.

Het zou behoorlijk vermoeiend zijn als je over iedere handeling opnieuw bewust moest nadenken.

Veel patronen zijn nuttig.

Ze helpen je snel te reageren, werk gedaan te krijgen, relaties te onderhouden en je dagelijks leven te organiseren.

Maar een patroon dat ooit heel goed werkte, hoeft niet je hele leven behulpzaam te blijven.

Misschien heb je ooit geleerd:

Zorg dat iedereen tevreden is.

Dat heeft je sociaal misschien veel gebracht.

Maar jaren later merk je dat je nauwelijks nog weet wat je zélf wilt.

Of:

Doe het gewoon zelf.

Dat maakte je zelfstandig.

Maar inmiddels vind je het moeilijk om hulp te vragen.

Of:

Zorg dat je het goed doet.

Dat hielp je presteren.

Maar inmiddels maakt dezelfde overtuiging beginnen soms onnodig moeilijk.

Zelfinzicht zegt niet:

Dit patroon is fout.

Het vraagt:

Helpt dit mij nog?

Dat is een heel andere manier van kijken.

Zelfinzicht is dus niet jezelf beoordelen

Dit is belangrijk.

Meer naar jezelf kijken kan gemakkelijk veranderen in jezelf steeds kritischer bekijken.

• Waarom doe ik dit alweer?
• Waarom kan ik dit niet?
• Waarom ben ik zo?

Maar dat is niet het doel.

Zelfinzicht vraagt geen oordeel.

Het vraagt aandacht.

Niet:

Wat is er mis met mij?

Maar:

Wat gebeurt hier?

Niet:

Waarom doe ik dit fout?

Maar:

Wat probeer ik hiermee misschien te bereiken of te voorkomen?

Niet:

Hoe kom ik van deze eigenschap af?

Maar:

Wanneer helpt deze eigenschap mij en wanneer juist niet?

Dat maakt zelfinzicht ontwikkelgericht in plaats van beoordelend.

Vier kanten van zelfinzicht

Binnen Ontwikkel Zelfinzicht bekijken we zelfinzicht bewust vanuit verschillende perspectieven.

Omdat je op het ene gebied veel inzicht kunt hebben en op een ander gebied nog veel te ontdekken hebt.

1. Ik en mijn gedrag

Hoe goed ken je jouw eigen gedrag?

Herken je patronen?

Kun je jezelf sturen?

Leer je van ervaringen?

Kun je jezelf in beweging krijgen?

In onze uitgebreide rapportage wordt dit onder andere verbonden aan zelfkennis, zelfreflectie en groei, zelfmanagement en zelfmotivatie.

2. Ik en mijn gevoel

Hoe goed herken je wat je voelt?

Wat vertelt je lichaam?

Welke gedachten voeren regelmatig het hoogste woord?

Wat geeft betekenis?

Hier gaat het bijvoorbeeld over emotioneel, fysiek en spiritueel bewustzijn en je innerlijke dialoog.

Niet om ieder gevoel eindeloos te analyseren.

Wel om eerder te herkennen:

Wat gebeurt er eigenlijk in mij?

3. Ik en de ander

Hoe beweeg jij je tussen andere mensen?

Kun je je in iemand verplaatsen?

Voel je sociale signalen aan?

Hoe communiceer je?

Wat gebeurt er met jou in contact met anderen?

Thema's als cognitief, interpersoonlijk en sociaal bewustzijn en empathisch vermogen.

Want zelfinzicht ontstaat niet alleen wanneer je naar binnen kijkt.

Andere mensen zijn soms een behoorlijk goede spiegel.

4. Ik in de spiegel

Hoe kijk je naar jezelf?

Hoeveel vertrouwen heb je in jezelf?

Kun je jezelf accepteren?

Ervaar je eigenwaarde?

En hoe bewust ben je van je gedachten, behoeften en gedrag?

Thema's als zelfwaardering, zelfvertrouwen, zelfacceptatie en zelfbewustzijn worden uitgebreid uitgelicht.

Je zelfbeeld beïnvloedt namelijk veel meer keuzes dan je soms merkt.

Je kunt jezelf goed kennen en tóch vastlopen

Dat klinkt misschien tegenstrijdig.

Maar je kunt ontzettend veel zelfinzicht hebben en alsnog gedrag blijven herhalen dat je eigenlijk wilt veranderen.

Je kunt precies weten:

Ik neem te veel hooi op mijn vork.

Ik heb moeite met nee zeggen.

Ik heb rust nodig.

Ik stel dingen uit als ik onzeker ben.

Ik wil eigenlijk ander werk.

Het inzicht is er.

Maar de verandering nog niet.

Daarom is zelfinzicht binnen onze methode geen eindpunt.

Ook bij zelfreflectie benadrukt het rapport dat reflectie pas werkelijk persoonlijke groei wordt wanneer inzichten worden vertaald naar gedrag.

Een heel belangrijk principe:

Meer weten over jezelf is waardevol.
Er iets mee doen maakt het betekenisvol.

Hoe ontwikkel je meer zelfinzicht?

Dat hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn.

Begin eens met beter kijken naar wat er toch al gebeurt.

Kijk naar wat zich herhaalt

Een incident zegt iets.

Een patroon zegt vaak meer.

Vraag jezelf af:

Waar kom ik steeds opnieuw terecht?

Dezelfde irritatie?

Hetzelfde soort conflict?

Dezelfde twijfel?

Dezelfde energielek?

Hetzelfde uitstelgedrag?

Daar zit informatie.

Let op sterke emoties

Emoties kunnen eerste signalen of aanwijzingen zijn.

Waarom raakt iets je?

Wat voelt bedreigd?

Wat heb je nodig?

Welke grens wordt geraakt?

Welke verwachting had je?

Je hoeft een emotie niet meteen op te lossen.

Soms is herkennen al genoeg.

Vraag feedback

Er zijn kanten van jezelf die anderen gemakkelijker zien dan jij.

Vraag eens:

Wat vind jij een sterke kwaliteit van mij?

Maar ook:

Wat zie jij bij mij gebeuren wanneer ik onder druk sta?

Feedback is niet automatisch de waarheid.

Wel een extra perspectief.

En dat kan waardevol zijn.

Kijk niet alleen naar wat misgaat

Zelfinzicht gaat namelijk óók over ontdekken wat werkt.

Wanneer zit je goed in je energie?

Wanneer voel je jezelf?

Met welke mensen gaat contact vanzelf?

In welke omstandigheden presteer je goed?

Wanneer durf je juist wel een grens aan te geven?

Je sterke patronen zijn minstens zo interessant als je lastige patronen.

Probeer deze oefening eens

Neem vandaag één situatie die iets met je deed.

Een prettig gesprek.

Een conflict.

Een moment waarop je energie kreeg.

Een keuze waarover je twijfelde.

Of iets waar je je aan ergerde.

Beantwoord daarna vier vragen:

• Wat gebeurde er?
• Wat dacht en voelde ik?
• Wat deed ik vervolgens?
• Wat zegt dit mogelijk over mij?

En voeg daarna één vraag toe die voor mij de belangrijkste is:

Wat wil ik met dit inzicht doen?

Dat hoeft geen groot ontwikkeldoel te worden.

Misschien is je conclusie alleen:

Volgende keer wil ik eerst vijf minuten nadenken voordat ik ja zeg.

Prima.

Dat is inzicht dat richting krijgt.

Zelfinzicht betekent niet dat je jezelf ooit helemaal kent

Je verandert.

Je leven verandert.

Je werk verandert.

Je relaties veranderen.

Je krijgt nieuwe verantwoordelijkheden.

Er gebeuren dingen die nieuwe kanten van je naar boven halen.

Daarom vind ik:

“Ik weet inmiddels wel wie ik ben”

een interessante uitspraak.

Misschien ken je jezelf heel goed.

Maar ken je ook wie je bent geworden?

Of wie je aan het worden bent?

Zelfreflectie wordt (ook in onze rapportage) daarom nadrukkelijk gekoppeld aan blijven leren van ervaringen en niet vastzitten in het idee “ik ben nu eenmaal zo”. Je bent geen eindproduct.

Zelfinzicht is dus geen bestemming.

Het is eerder een manier van blijven kijken.

Van zelfinzicht naar richting

Binnen Ontwikkel Zelfinzicht begint de reis daarom bij KEN Jezelf.

Eerst zicht krijgen op:

Waar sta ik?

Waar ga ik écht van 'AAN'

Wat herken ik?

Waar liggen mijn sterke kanten?

Welke patronen vallen op?

Waar zit ontwikkelruimte?

Maar daarna komen andere vragen.

BEGRIJP Jezelf

Waarom doe ik wat ik doe?

Wat drijft mij?

Wat vind ik werkelijk belangrijk?

Welke waarden geven mij richting?

En uiteindelijk:

BEN Jezelf

Hoe wil ik hiermee leven?

Welke keuzes passen daarbij?

Wat wil ik anders doen?

Dat is de beweging van:

Inzicht → richting → regie.

Of zoals hieronder omschreven:

Zelfinzicht geeft richting. Motivatie brengt in beweging. Focus houdt op koers. Regie ontstaat van binnenuit.

Hoeveel zelfinzicht heb jij?

Misschien herken je na het lezen direct een aantal patronen.

Misschien merk je juist dat sommige vragen lastiger te beantwoorden zijn dan je verwacht.

Dat is allebei waardevolle informatie.

Je hoeft jezelf niet volledig te doorgronden voordat je verder kunt.

Begin met kijken.

Word nieuwsgierig.

En ontdek stap voor stap welke kanten van jezelf je al goed kent en waar nog iets te onderzoeken valt. De gratis Zelfscan geeft je een eerste persoonlijke spiegel. Je krijgt inzicht in verschillende kanten van jezelf en ziet waar jouw kracht en mogelijke ontwikkelruimte liggen.

Ontdek waar jij nu staat

[ Start de gratis Zelfscan - Ontdek Jezelf ]

Je ontvangt direct jouw eerste deel van jouw Fundament - persoonlijke scores, inzichten en praktische adviezen.